Bytom: Tajemnica portretu Brüninga. Fotografia portretu, czy nie?

Tajemnica portretu Brüninga. Fotografia portretu, czy nie? Zagadka rozwiązana. Ale nie wiemy, co stało się z obrazem

Dr Georg Friedrich Karl Maria Brüning(1851-1932), sprawujący od 1883 do 1919 roku a więc przez 36 lat (trzy pełne kadencje, trwające wówczas dwanaście lat), urząd burmistrza Bytomia (od 21 marca 1892 r. - nadburmistrza), był niewątpliwie jednym z najdłużej urzędujących burmistrzów śląskich miast. Za jego czasów Bytom przeżywał wielki rozkwit.

Za życia mocno doceniony

Wdzięczni mieszkańcy ofiarowali mu w 1901 roku piękną, secesyjną willę, ozdobiona herbem Bytomia (istnieje do dzisiaj -przyp. red.), natomiast rada miejska wybrała dożywotnim burmistrzem miasta. W listopadzie 1902 roku nazwano jego imieniem ulicę (dzisiejszą ul. Drzymały), a w 1931 roku szkołę(przy obecnej al. Legionów), położoną w sąsiedztwie jego willi. Znamienne, że nadburmistrza uhonorowano nie pośmiertnie, ani też po przejściu na emeryturę, lecz w okresie pełnej aktywności zawodowej.

Zamówiony portret pędzla Aloisa Metza

Wielce zasłużony dla Bytomia nadburmistrz Georg Brüning obchodził w swym długim i pracowitym życiu kilka jubileuszy, m. in. 25-lecie (1908) i 30-lecie (1913) urzędowania a także - już po przejściu na emeryturę - 75- i 80-lecie urodzin. Z tymi uroczystościami wiąże się pewna zagadka.

W związku z trzydziestą rocznicą objęcia urzędu burmistrza władze Bytomia zamówiły u berlińskiego malarza, prof. Aloisa Metza (ur. 1869), znanego twórcy portretów, krajobrazów, martwych natur i kompozycji figuralnych, portret jubilata. Dokładnie w dniu 5 kwietnia 1913 roku, podczas uroczystości z udziałem pracowników magistratu i radnych miejskich zawieszono dzieło Metza w sali posiedzeń ratusza. Po latach Wilhelm Matzel, kierujący bytomskim biurem prasowym, napisał w laudacji z okazji 75-lecia urodzin Brüninga i nadania mu tytułu Honorowego Obywatela Bytomia: „Wspaniały obraz, przedstawiający siedzącego Brüninga z urzędowym łańcuchem, zdobi dziś jeszcze salę posiedzeń magistratu”. Portret faktycznie piękny i majestatyczny.

Skradziony, zniszczony? I co z łańcuchem?

Dalszy los portretu nie jest znany, nie wiemy czy został usunięty w czasach hitlerowskich, czy też spłonął wraz z ratuszem w 1945 roku.

Nie znamy też losu złotego łańcucha burmistrzowskiego, ufundowanego przez znanego filantropa i radnego miejskiego Ignatza Hakubę. Prawo noszenia łańcucha nadał Brüningowi cesarz Wilhelm II z okazji odsłonięcia w Bytomiu pomnika Fryderyka II Wielkiego (26 listopada 1910 r.). Łańcucha tego używali również następcy nadburmistrza, m. in. dr Adolf Knakrick podczas pogrzebu Brüninga.

Powszechnie znaną, wielokrotnie reprodukowaną w czasopismach i książkach, jest fotografia, na której widzimy siedzącego w fotelu około sześćdziesięcioletniego Brüninga z założonym łańcuchem burmistrzowskim. Fotografia ta, opublikowana po raz pierwszy w niemieckiej monografii Bytomia (jako 15. tom serii Monographien deutscher Städte [Monografie niemieckich miast], Berlin-Friedenau 1925, s. 13), została opatrzona podpisem: „Phot. Stefa Katz, Beuthen O/S.”

Dwa wizerunki?To mylny trop!

Mogłoby się wydawać, że mamy do czynienia z dwoma różnymi wizerunkami: niezachowanym olejnym portretem Aloisa Metza oraz z artystyczną portretową fotografią, wykonaną przez Stefę Katz, właścicielkę bytomskiego zakładu fotograficznego przy ul. Dworcowej 8. Jest to jednak trop mylny.

Cytowany wcześniej Wilhelm Matzel, omawiając w 1926 roku portret olejny Metza dodał w nawiasie: „Siehe unser Bild” (Patrz nasza ilustracja). Faktycznie w tymże numerze czasopisma („Oberschlesische Volksstimme” 1926, nr 221) znajdujemy fotografię Stefy Katz (bez podpisu jednakże), tyle, że... wykonaną z odwróconej kliszy (tzw. lustrzane odbicie: górnik w prawym polu herbu miasta, ordery na prawej piersi). Wynika z tego jednoznacznie, że Stefa Katz nie sfotografowała nadburmistrza, lecz wiszący w ratuszu obraz Metza.

Powszechnie znany wizerunek Brüninga jest więc... w istocie szeroko rozpowszechnioną reprodukcją obrazu; eksponowano ją m. in. podczas uroczystości 80. urodzin bytomskiego nadburmistrza w nowo powstałej szkole (Gutenbergschule) oraz w witrynach sklepowych po śmierci nadburmistrza.

Dziś znajdujemy ją m. in. w Bytomskim słowniku biograficznym, na tablicy przy placu Brüninga przed Urzędem Miejskim w Bytomiu, a także w internecie.
Nie znamy przeto oryginału obrazu Metza, dysponujemy natomiast jego czarno-białą reprodukcją.

Piotr Obrączka

  • Dziennik Zachodni
Więcej na temat:

Komentarze

Liczba znaków do wpisania:  4000/4000

Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Jeśli uważasz, że któryś z komentarzy łamie regulamin, to wyślij nam link do tego artykułu na pomoc@naszemiasto.pl

Wybrane dla Ciebie

Powiązane

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, wyłącz Adblock na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3